عنوان
|
بررسی و تحلیل بافت تاریخی روستای خویدک براساس گاهنگاری دوره های تاریخی
|
نوع پژوهش
|
مقاله چاپشده در مجلات علمی
|
کلیدواژهها
|
روستای خویدک، بافت تاریخی، گاهنگاری، معماری مسکونی.
|
چکیده
|
خویدک یکی از روستاهای تشکیل دهنده دهستان فهرج از توابع بخش مرکزی شهرستان یزد است. این روستا آثار تاریخی زیادی را در دل خود دارد و از بافت نسبتاً منسجمی برخوردار است. این مقاله با رویکرد تاریخی ـ تحلیلی قصد دارد بافت روستا را از دیدگاه تاریخی بررسی کرده و در کنار آن تأثیر عوامل اقلیمی بر شکلگیری بافت روستا را مطالعه کند. برهمین پایه مهم ترین سؤالاتی که در این مقاله مطرح شده اند عبارت اند از 1. روستای خویدک در چه دورههایی شکل گرفته و توسعه یافته است؟ 2. براساس اطلاعات جمعآوریشده، وضعیت بافت تاریخی روستای خویدک چگونه است؟ متون محلی یزد روستای خویدک را مربوط به دوره ساسانی میدانند شواهد باستان شناختی مرتبط با این دوران نیز در دشتهای اطراف روستا شناسایی شده است. همچنین قلعه تاریخی روستا را نیز به این دوره تاریخ گذاری کردهاند. در کنار آن مسجد جامع قدیم قرار دارد که میتواند مربوط به دوران صدر اسلام باشد. در بررسی های باستان شناختی که در این روستا انجام گرفت تعداد دوازده خانه شناسایی گردید که به دوره آل مظفر تاریخ گذاری می شوند. می توان گفت که بافت روستا در قرون میانی اسلامی در محدوده ای حدفاصل حسینیه پایین تا حسینیه بالا قرار داشته است. اگرچه شواهد به دست آمده از دوره صفویه اندک است، ولی خانه های زیادی شناسایی شدند که در دوره های قاجار ساخته شده اند. در این دوران روستا به حد نهایی گسترش خود رسیده بود. در دوران پهلوی و معاصر نیز برخی از خانه های تاریخی مرمت و نوسازی گردیدهاند. روستای خویدک دارای بافت تاریخی نسبتاً متراکمی است که در جهت شمالغربی ـ جنوبشرقی توسعه یافته است. خانهها درون گرا بوده و از عناصری همچون حیاط مرکزی، صفه (تالار)، زیرزمین و خرداقلیم تشکیل شدهاند. پوششها نیز اکثراً گنبدی و حجم زیادی از مصالح مورد استفاده بومآورد بوده و در ساخت برخی از نمونههای اخیر، از مصالح مدرن استفاده شده است. درصد زیادی از خانهها متروک شده که این امر اگرچه، در حفظ بافت تاریخی تا حدودی مؤثر بوده، ولی ادامه این روند میتواند تخریب بخش زیادی از بافت را به دنبال داشته باشد.
|
پژوهشگران
|
سید فضل اله میردهقان اشکذری (نفر اول)
|