شناخت تنگناهای کشاورزی، اولین گام در راستای برنامهریزی اصولی در راستای حل مشکلات مناطق محروم و توسعه متوازن میباشد. لذا تحقیق حاضر با هدف شناسایی موانع توسعه کشاورزی در منطقه محروم استان همدان انجام شده است. این پژوهش ازنظر هدف کاربردی، ازنظر میزان و درجه کنترل متغیرها میدانی است. جامعه آماری تحقیق شامل کشاورزان منطقه محروم بود که با استفاده از فرمول کوکران حجم نمونه 288 نفر برآورد و به روش انتساب متناسب انتخاب شدند و سپس با ابزار پرسشنامه محقق ساخته نظرت آنان جمع آوری شد. میزان پایایی 0 برآورد گشت که نشان از قابل قبول بودن اعتبار پرسشنامه داشت. پس از / پرسشنامه با روش آلفای کرونباخ 89 و تکنیک تحلیل عاملی موانع اصلی توسعه کشاورزی در منطقه ،Spss جمع آوری دادها، با استفاده از نرم افزار 22 16 %(، زیرساختی / 39 %(، طبیعی ) 62 / محروم، شناسایی و دسته بندی شدند، به طوری که 7 عامل اقتصادی ) 86 7%( به عنوان موانع / 8%(، نهادی ) 41 / 9%(، آموزشی- ترویجی ) 92 / 6%(، فرهنگی-اجتماعی ) 88 / %10/69 (، فنی ) 61 ( توسعه کشاورزی در این منطقه تشخیص داده شدند. نتایج نشان داد براساس دیدگاه کشاورزان، عامل اقتصادی 61 درصد از واریانس موانع توسعه کشاورزی منطقه / مهمترین مانع توسعه کشاورزی منطقه بود. مجموع این عوامل 6 محروم استان همدان را تبیین نمود. با توجه به نتایج توصیه میشود برنامه آمایش سرزمینی مختص منطقه در بخش کشاورزی تهیه و سپس سیاستهای حمایتی منطبق با این برنامهها اصلاح شود به طوری که دولت براساس مزیتهای شهرستان اقدام به حمایت از تولیدکنندگان نماید.