گودرز احمدوند

آزمایشی در پاییز 1401 در گلخانه تحقیقاتی دانشگاه بوعلی سینا اجرا شد تا تاثیر افزودن 7 غلظت‌ (صفر، 025/0، 05/0، 1/0، 2/0، 4/0 و 8/0 درصد حجمی) از 3 نوع مویان (پی‌سی‌گیت، فریگیت و دی‌اُکتیل) به محلول‌های پاشش حاوی 7 دُز هالوکسی‌فوپ-آر-متیل (صفر، 375/3، 75/6، 5/13، 27، 54 و 108 گرم در هکتار) بر جودره بررسی شود. همزمان، تیمارها با حداکثر دُز علف‌کش روی کاغذ حساس به رطوبت نیز پاشیده شدند. همچنین، ضمن اندازه‌گیری کشش سطحی آن‌ها، با قرار دادن قطره 5 میکرولیتری از آن‌ها روی دو سطح رویی و پشتی برگ، زاویه تماس قطره با سطح برگ، مساحت خیس شده برگ با قطره و مدت زمان تبخیر قطره نیز اندازه‌گیری شود. غلظت میسل بحرانی مویان‌ها 1/0 درصد حجمی بود. مویان‌ها سبب کاهش کشش سطحی محلول پاشش، کاهش زاویه تماس قطره با سطح برگ، افزایش مساحت خیس شده برگ، کاهش مدت زمان تبخیر قطره از سطح برگ، کاهش اندازه قطرات پاشش، افزایش پوشش پاشش روی کاغذ حساس به رطوبت و افزایش کارایی علف‌کش شد که وابسته به غلظت مویان‌ها بودند. بدون مویان، 39/25 گرم علف‌کش در هکتار برای کنترل 50 درصدی جودره (ED50) لازم بود. کاربرد علف‌کش به همراه دی‌اکتیل در غلظت 2/0 درصد حجمی سبب کمترین ED50 (18/4 گرم علف‌کش در هکتار) شد. بدون مویان، 68 قطره در سانتی‌متر مربع روی کاغذ حساس نشست. بیشترین تراکم قطره (83 قطره در سانتی‌متر مربع) با کاربرد دی‌اکتیل در غلظت 4/0 درصد حجمی مشاهده شد. بجز در غلظت 8/0 درصد حجمی، توان پی‌سی‌گیت و دی‌اکتیل در افزایش تراکم قطرات پاشش برابر ولی توان مویان فریگیت در این رابطه از دو مویان دیگر کمتر بود. بجز غلظت 8/0 درصد حجمی، توان فریگیت در مقایسه با دیگر مویان‌ها در خیساندن کاغذ حساس به رطوبت کمتر بود. تاثیر سطح رویی و پشتی برگ بی‌معنی بود و با نوع و غلظت مویان نیز اثرمتقابل نداشت. کمترین زاویه تماس قطره با سطح برگ (30 درجه) با کاربرد غلظت‌های 4/0 و 8/0 درصد حجمی از دی‌اکتیل مشاهده شد. بیشترین مساحت خیس شده برگ با قطره حاوی پی‌سی‌گیت در غلظت‌های 4/0 و 8/0 درصد حجمی (به ترتیب 3/12 و 5/12 میلی‌متر مربع) مشاهده شد. قطره حاوی دی‌اکتیل سریعتر از قطره حاوی پی‌سی-گیت، و قطره حاوی پی‌سی‌گیت نیز سریعتر از قطره حاوی فریگیت تبخیر شد. در این پژوهش، توان مویان‌ها براساس بهبود کارایی علف‌کش به صورت دی‌اُکتیل > پی‌سی‌گیت > فریگیت رتبه‌بندی شد.