عدالت، در زندگی اجتماعی بشر، همواره جایگاهی اساسی و مهم داشته است. موضوعی که در ابعاد مختلف آن، همواره خواست مردم و حاکمان آنها بوده است. در این بین، سیاست نامه های ایرانشهری، که کتابهای مهم در فن حکومت داری می باشند، به دلیل اهمیت زمانی، مفهومی و نوشتاری که داشته و دارند و همچنین به دلیل اهمیت پدید آورندگان این آثار، بیش از دیگر آثار به مفهوم عدالت پرداخته اند و این امر باعث دو چندان شدن اهمیت پرداختن به این موضوع می شود. در این پژوهش ضمن بیان تعاریف و مختصات اندیشه ایرانشهری و اندیشه سیاسی اسلامی، به دنبال یافتن چیستی معانی عدالت بودیم و در این راستا، ضمن بیان نظریات مختلف پیرامون عدالت، به واکاوی این موضوع، در برخی از سیاست نامه های مهم یعنی، سیاست نامه خواجه نظام الملک طوسی، شاهنامه حکیم فردوسی، کلیله و دمنه، قابوس نامه، مرزبان نامه، و نامه تنسر پرداخته و به بیان برداشت های مختلف ارائه شده از عدالت، در این آثار مهم پرداختیم و انواع مفاهیم عدالت در این آثار را، که در حدود بیش از پانزده معنی و برداشت می باشد و در قالب موضوعات، مفاهیم و زمینه های مختلف می باشند، مورد نقد و بررسی قرار داده ایم. همچنین در این پژوهش به بیان ضرورت و اهمیت اجرای عدالت در جامعه، که در این آثار نیز اشاره شده و این فواید و راه کاره از منظر حکومت و اجتماع آن روز بیان شده است، پرداخته و مورد نقد و بررسی قرار دادیم.
